दाङमा ग्यास अभाव मेट्ने नायक : सबिन प्रियासनसँग विशेष अन्तर्वार्ता

केही समयअघि दाङमा देखिएको ग्यास अभावले सर्वसाधारणको दैनिकी निकै कष्टकर बनाएको थियो। ग्यास पाउने आशामा नागरिकहरू पानी, घाम र थकानको पर्वाह नगरी दिनौँसम्म लाइनमा बस्न बाध्य थिए। कतिपयको सिलिन्डर हराउने, पहुँचका आधारमा ग्यास वितरण हुने र वास्तविक उपभोक्ता ग्यासबाट वञ्चित हुने जस्ता गुनासाहरू पनि बढिरहेका थिए। यही संकटका बीच घोराही बनाउँ अभियानका संयोजक सबिन प्रियासन समाधानको खोजीमा सक्रिय बने। जिल्ला प्रशासन र सरोकारवालासँग समन्वय गर्दै कुपन प्रणाली लागू गराउन र त्यसलाई प्रभावकारी बनाउन उनले खेलेको भूमिकाबारे नेपालयन हबका लागि गरिएको विशेष अन्तर्वार्ता प्रस्तुत छ।

दाङमा ग्यास अभावको समस्या कति गम्भीर अवस्थामा पुगेको थियो ?

सबिन प्रियासन : अवस्था वास्तवमै निकै पीडादायी थियो। ग्यास जस्तो दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको वस्तुका लागि मानिसहरू दुई–तीन दिनसम्म लाइनमा बस्नुपर्ने अवस्था आएको थियो। बिहानदेखि साँझसम्म मात्र होइन, कतिपय नागरिक रातिसमेत लाइनमा बसेका थिए। महिला, वृद्धवृद्धा, विद्यार्थी र दैनिक ज्यालादारी गर्ने श्रमिक सबैभन्दा बढी प्रभावित थिए।

अझ दुःखद कुरा त, लामो समय लाइनमा राखेको सिलिन्डर हराउने गुनासासमेत आयो। ग्यास वितरणको कुनै स्पष्ट र व्यवस्थित प्रणाली नहुँदा भीड नियन्त्रण बाहिर जान थालेको थियो। यस्तो समस्या केवल ग्यासको अभाव मात्र थिएन, यो व्यवस्थापनको अभाव पनि थियो।

यस्तो अवस्थामा तपाईं किन प्रत्यक्ष रूपमा सक्रिय हुनुभयो ?

सबिन प्रियासन : म सधैँ एउटा कुरा विश्वास गर्छु—सामाजिक समस्या देखेर केवल आलोचना गर्नु पर्याप्त हुँदैन, समाधान खोज्न पनि अगाडि बढ्नुपर्छ। मानिसहरू पीडामा छन्, तीन दिनसम्म लाइनमा बसेका छन्, विद्यार्थीको पढाइ प्रभावित भएको छ, घरमा खाना पकाउन समस्या भएको छ भने त्यसलाई सामाजिक सञ्जालमा लेखेर मात्र जिम्मेवारी पूरा हुँदैन।

त्यसैले घोराही बनाउँ अभियानको तर्फबाट हामीले समस्या बुझ्यौँ, पीडित नागरिकसँग कुरा गर्यौँ र जिल्ला प्रशासन कार्यालय तथा सम्बन्धित सरोकारवालासँग निरन्तर छलफल गर्यौँ। हाम्रो मुख्य उद्देश्य एउटै थियो—ग्यास वास्तविक उपभोक्तासम्म सहज, पारदर्शी र व्यवस्थित रूपमा पुग्नुपर्छ।

कुपन प्रणालीको अवधारणा कसरी आयो ?

सबिन प्रियासन : जब मानिसहरू दिनौँसम्म लाइनमा बसिरहेका थिए, त्यही बेला हामीले सोच्यौँ—लाइन नै समस्याको समाधान होइन। जसले धेरै समय लाइनमा बस्न सक्छ, उसले मात्र ग्यास पाउने अवस्था न्यायपूर्ण हुन सक्दैन। वृद्ध, बिरामी, महिला, विद्यार्थी र कामकाजी मानिसको अवस्था के हुने ?

त्यसपछि कुपन प्रणालीको अवधारणा अघि सारियो। कुपन प्रणालीले उपभोक्तालाई निश्चित समय र प्रक्रियाअनुसार ग्यास प्राप्त गर्ने व्यवस्था गर्न सहयोग गर्छ। यसले अनावश्यक भीड घटाउँछ, लामो लाइन बस्नुपर्ने बाध्यता कम गर्छ र वितरण प्रक्रियामा पारदर्शिता बढाउँछ।

तर प्रणाली लागू गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यसको सही कार्यान्वयन, निगरानी र सुधार पनि आवश्यक हुन्छ। त्यसैले हामी निरन्तर सम्बन्धित पक्षसँग सम्पर्कमा रह्यौँ।

अहिलेको अवस्थामा तपाईं कत्तिको परिवर्तन देख्नुहुन्छ ?

सबिन प्रियासन : परिवर्तन स्पष्ट रूपमा महसुस गर्न सकिन्छ। हिजो ग्यासका लागि सडकमा दिनौँसम्म लाइन बस्नुपर्ने अवस्था थियो। आज धेरै उपभोक्ताले तुलनात्मक रूपमा सहज ढङ्गले ग्यास प्राप्त गर्न थालेका छन्। भीडभाड कम भएको छ र वितरण प्रक्रिया व्यवस्थित बन्दै गएको छ।

तर म यसलाई कुनै एक व्यक्तिको सफलता भन्न चाहन्नँ। यो नागरिकको आवाज, प्रशासनको सहयोग, व्यवसायीको सहकार्य र सबै सरोकारवालाको सामूहिक प्रयासको परिणाम हो। मैले केवल एउटा समस्यालाई समाधानको दिशामा लैजान पहल र समन्वय गर्ने भूमिका निर्वाह गरेको हुँ।

ग्यास संकटबाट तपाईंले नेतृत्व र समाजका लागि के शिक्षा लिनुभयो ?

सबिन प्रियासन : सबैभन्दा ठूलो शिक्षा के हो भने समस्या जति ठूलो भए पनि संवाद, समन्वय र सही व्यवस्थापनबाट समाधान खोज्न सकिन्छ। नेतृत्व भनेको भाषण गर्नु मात्र होइन, संकटका बेला नागरिकको पीडासँग जोडिनु हो।

हामीले समस्यालाई दोषारोपणको विषय बनाउनु हुँदैन। कसले गल्ती गर्‍यो भन्ने बहसभन्दा पनि अब कसरी समाधान गर्ने भन्ने सोच प्राथमिक हुनुपर्छ। दाङको विकास र नागरिकको सहज जीवनका लागि पनि यही संस्कार आवश्यक छ।

मेरो विश्वास छ—दाङका हरेक समस्या समाधान हुन सक्छन्, यदि हामी आलोचनाभन्दा पहल, विभाजनभन्दा सहकार्य र निराशाभन्दा समाधानको बाटो रोज्छौँ।

दाङवासीलाई तपाईंको सन्देश के छ ?

सबिन प्रियासन : म दाङवासी सबै नागरिकलाई भन्न चाहन्छु—समस्या देख्दा निराश नहुनुहोस्, आवाज उठाउनुहोस् र समाधानका लागि एकजुट हुनुहोस्। दाङ हाम्रो साझा घर हो। यसको समस्या पनि साझा हो र समाधान पनि सामूहिक प्रयासबाट मात्र सम्भव छ।

घोराही बनाउँ अभियानको उद्देश्य पनि यही हो—जनताको समस्या सुन्ने, सरोकारवालासँग समन्वय गर्ने र समाधानका लागि निरन्तर पहल गर्ने। ग्यास संकटमा नागरिकले पाएको राहत हाम्रो लागि प्रेरणा हो। अब यही ऊर्जा लिएर दाङका अन्य समस्या समाधानतर्फ पनि निरन्तर लागिरहनेछौँ।