पुष्पलालचोक : सार्वजनिक चोक कि असुरक्षाको संकेत?

नेपालगन्ज। कुनै पनि सहरको पहिचान त्यहाँका सडक, बजार, चोक र सार्वजनिक स्थानले गर्छ। त्यहीँबाट त्यो सहरको सभ्यता, सुरक्षा, सामाजिक संस्कार र राज्यको उपस्थिति कति प्रभावकारी छ भन्ने मापन गरिन्छ। मानिसहरू कुनै सहरमा पुग्दा सबैभन्दा पहिले त्यहाँको मुख्य चोक, बजार र सार्वजनिक वातावरण हेरेर त्यस सहरबारे धारणा बनाउँछन्। तर, नेपालगन्जको मुटु मानिने पुष्पलालचोकका विषयमा पछिल्ला दिनहरूमा उठेका गुनासा र सार्वजनिक चासोले गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।

स्थानीयवासीका अनुसार साँझपख उक्त क्षेत्रमा देखिने केही गतिविधिका कारण सर्वसाधारण असहज महसुस गर्न थालेका छन्। परिवारसहित हिँडडुल गर्दा अप्ठ्यारो हुने अवस्था सिर्जना भएको भन्दै नागरिकहरूले सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

सार्वजनिक स्थान राज्यको अनुहार मानिन्छ। यदि त्यही स्थानमा नागरिकले असुरक्षा महसुस गर्न थाले भने त्यो केवल एउटा चोकको समस्या मात्र नभई समग्र सहरको प्रतिष्ठा र सुरक्षा व्यवस्थामाथिको प्रश्न बन्न पुग्छ। नेपालगन्ज व्यापार, शिक्षा र सेवाको केन्द्रका रूपमा परिचित सहर हो। दैनिक हजारौँ नागरिक, विद्यार्थी, महिला, बालबालिका तथा बाहिरबाट आएका पाहुनाहरू यही क्षेत्रबाट आवतजावत गर्छन्। यस्तो संवेदनशील स्थानमा देखिएको गतिविधिप्रति स्थानीयहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

स्थानीयका अनुसार केही दिनयता साँझपख केही व्यक्तिहरूको व्यवहार असामान्य देखिने, सार्वजनिक स्थानमा अवाञ्छित गतिविधि हुने र त्यसले सामान्य आवागमनसमेत प्रभावित हुने अवस्था देखिएको बताइन्छ। यस्ता विषयहरू सामाजिक सञ्जालमा समेत उठ्न थालेपछि बहस थप चुलिएको छ।

स्थानीय युवा मनोज केसी भन्छन्, “हामीले आफ्नै अगाडि यस्ता गतिविधि देखेका छौँ। साँझपख पुष्पलालचोक क्षेत्रमा केही व्यक्तिहरूको व्यवहार असामान्य देखिन्छ। परिवारसँग हिँड्दा असहज महसुस हुन थालेको छ। यस्तो अवस्था बढ्दै जाँदा सुरक्षा नै चुनौती बन्न सक्छ। सम्बन्धित निकायले तत्काल अनुगमन र आवश्यक कदम चाल्नुपर्छ।”

यस्तै, सामाजिक सञ्जालमार्फत विषय सार्वजनिक गरेका बुद्ध थापाले आफ्नो उद्देश्य कसैलाई बदनाम गर्नु नभई सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउनु रहेको बताएका छन्।

बुद्ध थापा भन्छन्, “मैले यो विषय सामाजिक सञ्जालमा ल्याउनुको उद्देश्य कसैको चरित्रहत्या होइन। पुष्पलालचोक क्षेत्रमा देखिएका गतिविधिले चिन्ता बढाएको हो। यदि त्यहाँ कुनै अवाञ्छित वा आपराधिक गतिविधि भइरहेको छ भने त्यसको निष्पक्ष अनुसन्धान हुनुपर्छ। साथै, प्रभावित व्यक्तिहरू यदि गरिबी, नशा, शोषण वा अन्य कारणले यस्तो अवस्थामा पुगेका हुन् भने राज्यले उनीहरूको उद्धार र पुनर्स्थापनामा ध्यान दिनुपर्छ।”

उनले थप भने, “नेपालगन्ज एउटा प्रमुख व्यापारिक सहर हो। यहाँको मुख्य चोकमै नागरिक असहज हुने अवस्था रहिरहनु राम्रो संकेत होइन। सामाजिक सञ्जालमा मात्र बहस गरेर होइन, सम्बन्धित निकायले नियमित निगरानी, सुरक्षा व्यवस्था सुदृढीकरण र आवश्यक सामाजिक हस्तक्षेप गर्नुपर्छ। यो विषय केवल एक स्थानको होइन, सम्पूर्ण सहरको सुरक्षा र प्रतिष्ठासँग जोडिएको विषय हो।”

तर, पछिल्लो समय उठिरहेका गुनासाले एउटा थप प्रश्न जन्माएको छ—के सम्बन्धित निकाय वास्तवमै परिस्थितिप्रति गम्भीर छ? स्थानीयवासीहरूका अनुसार सार्वजनिक स्थानमा नशालु पदार्थ सेवन गर्ने, असामाजिक गतिविधिमा संलग्न हुने तथा सर्वसाधारणलाई असहज बनाउने व्यक्तिहरूको उपस्थिति बढ्दै गएको महसुस हुन थालेको छ। यस्ता गुनासाहरू सत्य हुन् वा होइनन् भन्ने कुरा अनुसन्धानले पुष्टि गर्ने विषय हो, तर निरन्तर रूपमा यस्ता प्रश्न उठिरहनु आफैँमा चिन्ताको विषय हो।

यदि कुनै सार्वजनिक स्थलमा परिवारसहित हिँड्न नागरिकले दुई पटक सोच्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ भने त्यसलाई सामान्य घटनाका रूपमा लिन सकिँदैन। सार्वजनिक चोकहरू नागरिकको साझा सम्पत्ति हुन्। ती स्थानहरू सुरक्षित, व्यवस्थित र सबैका लागि सहज हुनुपर्छ। तर जब त्यही स्थानबारे असुरक्षा, अव्यवस्था र निगरानी अभावका प्रश्न उठ्न थाल्छन्, तब त्यो विषय स्थानीय तहको सामान्य समस्या मात्र रहँदैन।

अझ गम्भीर पक्ष के हो भने नेपालगन्जको मुख्य प्रवेश क्षेत्र र व्यस्त चोकमध्ये एक मानिने पुष्पलालचोकमा यस्ता गुनासा बारम्बार उठिरहेका छन्। यही चोक हुँदै दैनिक हजारौँ नागरिक, व्यापारी, विद्यार्थी, कर्मचारी तथा बाहिरबाट आएका पाहुनाहरू आवतजावत गर्छन्। सहरको पहिचान बन्नुपर्ने स्थान यदि विवाद, गुनासा र असन्तुष्टिको विषय बन्दै जान्छ भने त्यसले सिंगो सहरको छविमाथि असर पार्न सक्छ।

स्थानीयहरू भन्छन्, समस्या केवल केही व्यक्तिको गतिविधिसँग मात्र सम्बन्धित छैन, बरु सार्वजनिक स्थलको व्यवस्थापन, नियमित निगरानी, सुरक्षा उपस्थितिको प्रभावकारिता र सामाजिक उत्तरदायित्वसँग पनि जोडिएको छ। यदि कुनै व्यक्ति नशा, गरिबी, बेघरपन वा अन्य सामाजिक समस्याका कारण त्यस्तो अवस्थामा पुगेको हो भने त्यसको समाधान केवल कानुनी कारबाही मात्र होइन, पुनर्स्थापना र सामाजिक हस्तक्षेप पनि हुनुपर्छ। तर यदि कसैले सार्वजनिक स्थानको दुरुपयोग गर्दै कानूनविपरीत गतिविधिमा संलग्नता देखाइरहेको छ भने त्यसमाथि कठोर कानुनी कदम चालिनुपर्छ।

दुःखको कुरा, नागरिकले उठाएका यस्ता प्रश्नहरूमाथि सम्बन्धित निकायबाट हालसम्म स्पष्ट सार्वजनिक धारणा वा प्रभावकारी हस्तक्षेप देखिएको महसुस धेरैले गरेका छैनन्। गुनासा बढ्दै जानु र समाधानका प्रयास नदेखिनु स्वयंमा अर्को चिन्ताको विषय हो। नागरिकले सुरक्षित वातावरणको अपेक्षा गर्नु कुनै विशेष सुविधा माग्नु होइन, उनीहरूको आधारभूत अधिकार हो।

पुष्पलालचोक केवल एउटा भौतिक संरचना वा सडकको संगम बिन्दु मात्र होइन, यो नेपालगन्जको अनुहार हो। यहाँको वातावरणले सहरको चरित्र झल्काउँछ। त्यसैले यो स्थानलाई सुरक्षित, व्यवस्थित, सभ्य र सबैका लागि सहज बनाइराख्नु सम्बन्धित निकायको जिम्मेवारी हो। नागरिकका गुनासा सुनिनुपर्छ, वास्तविकता निष्पक्ष रूपमा बुझिनुपर्छ र आवश्यक कदम तत्काल चालिनुपर्छ।

स्थानीयवासीको भनाइ छ कि सार्वजनिक स्थानमा देखिने यस्ता गतिविधिलाई बेवास्ता गरिनु हुँदैन। समयमै अनुगमन, निष्पक्ष अनुसन्धान, आवश्यक कानुनी कारबाही तथा सामाजिक पुनर्स्थापनाका उपाय अवलम्बन गर्न सके मात्र नेपालगन्जको मुटु मानिने पुष्पलालचोकलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र सभ्य सार्वजनिक स्थानका रूपमा कायम राख्न सकिन्छ। अन्यथा आज उठेका प्रश्नहरू भोलि अझ गम्भीर चुनौतीका रूपमा देखापर्न सक्छन्। नेपालगन्जको प्रतिष्ठा, सुरक्षा र नागरिकको विश्वास जोगाउने जिम्मेवारी अब सम्बन्धित निकायकै काँधमा छ।