अयोध्यादेखि बागेश्वरीसम्म : रेलले जोड्दै आस्थाको सेतु
नेपालगन्ज । अयोध्याको राम मन्दिरमा दर्शन गर्ने इच्छा बोकेका पश्चिम नेपालका श्रद्धालुका लागि अब यात्राको एउटा नयाँ बाटो खुलेको छ। गोरखपुरको गोरखनाथ धाम र बनारसको काशी विश्वनाथ मन्दिर पुग्ने यात्रामा पनि नयाँ सहजता थपिएको छ।
उता, भारतका धार्मिक पर्यटकका लागि नेपालगन्जको बागेश्वरी मन्दिर, प्युठानको स्वर्गद्वारी र दाङको धारापानीलगायत नेपालका आस्थाका केन्द्रसम्म पुग्ने सम्भावना पनि विस्तार भएको छ।
बाँकेस्थित नेपाल–भारत सीमावर्ती नेपालगन्ज रोडबाट भारतका प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक सहर अयोध्या, गोरखपुर र बनारसका लागि ब्रोडगेज रेल सेवा सुरु भएपछि दुई देशबीचको धार्मिक यात्रामा नयाँ अध्याय थपिएको छ। सोमबारबाट सुरु भएको रेल सेवाले यात्रु आवागमनलाई मात्र सहज बनाउने छैन, यसले नेपाल र भारतबीच सदियौँदेखि गाँसिँदै आएको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धलाई समेत नयाँ ढंगले जोड्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भारतको उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ र भारतका केन्द्रीय रेल मन्त्री अश्विनी वैष्णवले संयुक्त रूपमा उक्त रेल सेवाको उद्घाटन गर्नुभएको हो।
लामो समयको प्रतीक्षापछि सञ्चालनमा आएको रेल सेवाले पश्चिम नेपालबाट अयोध्या, गोरखपुर र बनारस जाने नेपाली तीर्थयात्रीलाई सहज बनाउने विश्वास गरिएको छ। त्यस्तै, भारतका तीर्थयात्रीलाई नेपालगन्ज हुँदै पश्चिम नेपालका धार्मिक गन्तव्यसम्म ल्याउन पनि यो सेवा महत्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्ने सम्भावना देखिएको छ।
अयोध्याको यात्रासँग जोडिएको नेपालगन्ज
पश्चिम नेपालका धेरै श्रद्धालुका लागि अयोध्या केवल एउटा सहर होइन, आस्थाको केन्द्र हो। गोरखपुर र बनारस पनि नेपाली समाजसँग धार्मिक र सांस्कृतिक रूपमा लामो समयदेखि जोडिएका स्थल हुन्।
तर लामो दूरी, यात्रा व्यवस्थापन र सहज यातायातको अभावले धेरैका लागि तीर्थयात्रा सहज थिएन। अब नेपालगन्ज नजिकैबाट रेल सेवा उपलब्ध भएपछि पश्चिम नेपालका यात्रुका लागि ती गन्तव्यसम्म पुग्ने यात्रामा नयाँ विकल्प थपिएको छ।
पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च, बाँकेका संयोजक कृष्णप्रसाद श्रेष्ठका अनुसार रेल सेवाले धार्मिक पर्यटनको क्षेत्रमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेको छ।
उहाँका अनुसार अब पश्चिम नेपालका नेपालीका लागि अयोध्याको राम मन्दिर, गोरखपुरको गोरखनाथ धाम र बनारसको विश्वनाथ मन्दिर पुग्न सहज हुनेछ। त्यसैगरी भारतका धार्मिक पर्यटकलाई पनि नेपालका प्रमुख धार्मिक गन्तव्यसम्म आउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
रेल सेवाले सीमापार आवागमनलाई सहज बनाएसँगै धार्मिक यात्राको स्वरूप पनि विस्तार हुने सम्भावना छ। यसबाट नेपालगन्जलाई केन्द्र बनाएर नेपाल र भारतका धार्मिक गन्तव्य जोड्ने नयाँ पर्यटन मार्ग विकास गर्न सकिने सरोकारवालाको अपेक्षा छ।
बागेश्वरीदेखि स्वर्गद्वारीसम्मको सम्भावना
भारतबाट आउने धार्मिक पर्यटकका लागि नेपालगन्ज प्रवेशद्वार बन्न सक्छ। नेपालगन्जमै रहेको बागेश्वरी मन्दिर यस क्षेत्रको प्रमुख धार्मिक आस्थाको केन्द्र हो।
रेल सेवासँग जोडेर भारतबाट आउने श्रद्धालुलाई बागेश्वरी मन्दिरसम्म ल्याउने र त्यहाँबाट स्वर्गद्वारी, दाङको धारापानीलगायत पश्चिम नेपालका अन्य धार्मिक गन्तव्यतर्फ पठाउने व्यवस्थित योजना बनाउन सकिए नेपालगन्ज धार्मिक पर्यटनको महत्वपूर्ण केन्द्र बन्न सक्छ।
नेपालगन्जलाई केवल सीमावर्ती बजारका रूपमा होइन, धार्मिक पर्यटकको स्वागत र यात्राको प्रारम्भिक केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने अवसर पनि देखिएको छ।
यसका लागि धार्मिक पर्यटनका प्याकेज, सहज यातायात, भरपर्दो होटल तथा बसोबास, सूचना केन्द्र र गन्तव्यको प्रभावकारी प्रचार आवश्यक हुनेछ।
पर्यटकसँगै चलायमान हुने अर्थतन्त्र
धार्मिक पर्यटकको यात्रा केवल मन्दिर दर्शनमा सीमित हुँदैन। यात्रु आउँदा होटलमा बसाइ हुन्छ, रेस्टुरेन्टमा चहलपहल बढ्छ, सवारीसाधन प्रयोग हुन्छन् र स्थानीय बजारमा किनमेल पनि बढ्छ।
त्यसैले रेल सेवा सञ्चालनले नेपालगन्जको स्थानीय अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका नगर प्रमुख प्रशान्त विष्टका अनुसार नेपालगन्ज नजिकैबाट यस्तो महत्वपूर्ण रेल सेवा सुरु हुनु सहरका लागि ठूलो अवसर हो।
उहाँले धार्मिक पर्यटनको विकाससँगै यसले स्थानीय व्यापार र आर्थिक गतिविधिमा पनि महत्वपूर्ण टेवा पुर्याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ।
यदि नेपालगन्जमा आउने पर्यटकलाई केही समय बस्ने वातावरण बनाउन सकियो भने होटल, यातायात, रेस्टुरेन्ट, खुद्रा व्यापारदेखि स्थानीय उत्पादनसम्मले प्रत्यक्ष लाभ लिन सक्छन्।
अवसरलाई उपलब्धिमा बदल्ने चुनौती
रेल सेवा सुरु हुनु आफैंमा महत्वपूर्ण उपलब्धि भए पनि त्यसको प्रत्यक्ष लाभ नेपालगन्जले स्वतः पाउने भने होइन। पर्यटकलाई नेपालगन्जमा रोक्न र पश्चिम नेपालका अन्य गन्तव्यसम्म पुर्याउन योजनाबद्ध तयारी आवश्यक छ।
धार्मिक पर्यटकका लागि व्यवस्थित यात्रा प्याकेज, सीमामा आवश्यक सूचना र सहजीकरण, पर्यटकमैत्री यातायात तथा होटल सेवा, धार्मिक स्थलको प्रचार र सरसफाइजस्ता विषयमा स्थानीय तह, पर्यटन व्यवसायी र सरोकारवाला निकायले साझा योजना बनाउनुपर्ने देखिन्छ।
रेलबाट आउने यात्रुलाई नेपालगन्जमा किन रोकिने र यहाँबाट कहाँ जाने भन्ने स्पष्ट गन्तव्य र आकर्षण दिन सकिए मात्र यो अवसरलाई दीर्घकालीन आर्थिक लाभमा बदल्न सकिनेछ।
बागेश्वरीलाई केन्द्रमा राखेर स्वर्गद्वारी, धारापानी तथा पश्चिम नेपालका अन्य धार्मिक, सांस्कृतिक र पर्यटकीय गन्तव्यसँग जोडिएको ‘धार्मिक पर्यटन सर्किट’ विकास गर्न सकिए नेपालगन्जको पहिचान नयाँ रूपमा स्थापित हुन सक्छ।
आस्था जोड्ने रेल
नेपालगन्ज रोडबाट सुरु भएको रेल सेवा केवल एउटा नयाँ यातायात सेवा मात्र होइन, यो नेपाल र भारतबीच पुस्तौँदेखि गाँसिँदै आएको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने माध्यम पनि बन्न सक्छ।
एकातिर पश्चिम नेपालका श्रद्धालुका लागि अयोध्याको राम मन्दिर, गोरखपुरको गोरखनाथ धाम र बनारसको काशी विश्वनाथसम्म पुग्ने यात्रा सहज बनेको छ। अर्कोतिर भारतीय धार्मिक पर्यटकका लागि नेपालगन्जको बागेश्वरी, प्युठानको स्वर्गद्वारी, धारापानीलगायत नेपालका आस्थाका केन्द्रसम्म पुग्ने नयाँ बाटो खुलेको छ।
त्यसैले, यो रेलको लिकमा केवल यात्रु मात्र गुडिरहेका छैनन्। त्यससँगै गुडिरहेको छ दुई देशबीचको आस्था, संस्कृति र आत्मीयताको सम्बन्ध। खुलिरहेका छन् धार्मिक पर्यटनका नयाँ सम्भावनाका ढोका, र खोजिँदैछ सीमावर्ती नेपालगन्जको नयाँ पहिचान।
अयोध्यादेखि बागेश्वरीसम्म फैलिएको आस्थाको यो यात्रा अब रेलको लिकसँग जोडिएको छ। तर यो यात्राले नेपालगन्जलाई धार्मिक पर्यटनको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा कति टाढासम्म पुर्याउँछ भन्ने प्रश्नको उत्तर भने रेल चल्न थालेपछि मात्र होइन, यो अवसरलाई समात्न नेपालगन्जले गर्ने तयारी, योजना र पहलले दिनेछ।
