माटोमा भविष्य खोज्ने दिलिप : पाँच बिगाहाबाट फुल्दै गरेको एउटा लुकेको सफलताको कथा
बाँके । बिहानको अँध्यारो अझै हटिसकेको हुँदैन। गाउँका अधिकांश घरका ढोका बन्द हुन्छन्। सडक सुनसान हुन्छ। कतै–कतै कुखुराको आवाज सुनिन थाल्छ। तर बर्दियाको गुलरिया–१२, भैसाहीका ३२ वर्षीय दिलिपकुमार थारूको दिन भने त्यही अँध्यारोसँगै सुरु भइसकेको हुन्छ।
बिहान करिब ४ बजेको हुन्छ। दिलिप आफ्नो अटोरिक्सामा ताजा तरकारी राख्नुहुन्छ र नेपालगन्जतर्फ लाग्नुहुन्छ। अटोरिक्सामा राखिएका तरकारी अरू कसैको खेतका होइनन्, आफ्नै पाँच बिगाहा जमिनमा पसिना बगाएर उत्पादन गरेका हुन्।
अधिकांश मानिस निद्रामा रहेका बेला दिलिप भने आफ्नो मेहनतलाई बजारसम्म पुर्याउने यात्रामा निस्किसक्नुभएको हुन्छ।
यो केवल खेतदेखि बजारसम्मको यात्रा होइन। यो एउटा युवाले आफ्नै माटोमा देखेको सम्भावनालाई पछ्याउँदै गरेको यात्राको कथा हो। आत्मनिर्भर बन्ने चाहना, परिवारको जिम्मेवारी र आफ्नै गाउँमा बसेर केही गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वासले उहाँलाई हरेक दिन बिहानै उठाउँछ।
आज रोजगारीको खोजीमा गाउँबाट सहर र सहरबाट विदेश जाने युवाको संख्या ठूलो छ। धेरैका लागि विदेश नै राम्रो भविष्यको पर्यायजस्तो बनेको छ। तर दिलिपले भने आफ्नो भविष्य खोज्न टाढा जानुभएन। उहाँले आफूले टेकिरहेको त्यही माटोलाई रोज्नुभयो।
पाँच बिगाहा जमिनमा व्यावसायिक तरकारी खेती गर्दै आउनुभएका दिलिप अहिले दैनिक पाँच क्विन्टलभन्दा बढी तरकारी बजारमा बिक्री गर्नुहुन्छ। उत्पादन भएको तरकारी खेतमै छाडेर व्यापारीको प्रतीक्षा गर्नुको सट्टा उहाँ आफैं अटोरिक्सामा तरकारी बोकेर बजार पुग्नुहुन्छ।
उहाँका लागि खेतीको अर्थ बीउ रोप्ने र उत्पादन पर्खिने काम मात्र होइन। खेतीसँगै बजार बुझ्नुपर्छ, उपभोक्ताको माग बुझ्नुपर्छ र आफ्नो उत्पादनको मूल्य आफैं खोज्नुपर्छ भन्ने उहाँले व्यवहारबाट सिक्नुभएको छ।
“आफ्नै खेतमा उत्पादन गरेको तरकारी आफैं बजारसम्म पुर्याएर बिक्री गर्दा आम्दानीसँगै बजारको प्रत्यक्ष अनुभव पनि हुन्छ,” दिलिप भन्नुहुन्छ।
बिहानको बजार उहाँका लागि केवल बिक्री गर्ने ठाउँ होइन, सिक्ने ठाउँ पनि हो। कुन तरकारीको माग बढी छ, कुन समयमा मूल्य बढ्छ, ग्राहकले कस्तो उत्पादन रुचाउँछन् र बजारमा कसरी आफ्नो उत्पादन पुर्याउने भन्ने कुरा उहाँले दैनिक अनुभवबाट सिकिरहनुभएको छ।
कृषि बाहिरबाट हेर्दा सहज देखिन सक्छ। तर खेतमा पसिना बगाउने किसानका लागि हरेक मौसम एउटा परीक्षा हो। कहिले पानीले समस्या निम्त्याउँछ, कहिले खडेरीले चिन्ता थप्छ। रोग–कीराले उत्पादनमा असर पार्न सक्छ। उत्पादन राम्रो भए पनि बजार मूल्य नपाउन सकिन्छ। बजारमा मूल्य राम्रो हुँदा उत्पादन कम हुन सक्छ।
यस्ता उतारचढावबीच पनि दिलिपको पाइला रोकिएको छैन।
किनकि उहाँले खेतीलाई केवल परम्परागत पेशाका रूपमा हेर्न छाडेर व्यवसायका रूपमा लिनुभएको छ।
कुन मौसममा कुन तरकारी लगाउने, बजारमा केको माग छ, कति उत्पादन गर्ने, कहाँ बिक्री गर्ने र कसरी बजारसम्म पुर्याउने भन्ने विषयमा उहाँको आफ्नै अनुभव विकास हुँदै गएको छ। यही अनुभवसँगै पाँच बिगाहा जमिन पनि उहाँका लागि विस्तारै ठूलो सम्भावनाको आधार बन्दै गएको छ।
दिलिपको कथा कुनै ठूलो विज्ञापनमा देखाइएको सफलताको कथा होइन। उहाँसँग चम्किलो कार्यालय छैन। ठूलो उद्योग छैन। चर्चित ब्रान्ड छैन। तर बिहान ४ बजे उठेर आफ्नै खेतमा उत्पादन भएको तरकारी अटोरिक्सामा राखी बजार पुग्ने एउटा निरन्तरता छ।
त्यही निरन्तरताले उहाँको परिचय बनाउँदैछ।
कृषिमा सफल हुन ठूलो जमिन वा ठूलो लगानी मात्र आवश्यक हुन्छ भन्ने सोचलाई पनि दिलिपको यात्राले चुनौती दिन्छ। उपलब्ध स्रोतलाई सही ढंगले प्रयोग गर्ने, बजारसँग जोडिने र मेहनतलाई निरन्तरता दिने हो भने आफ्नै ठाउँमा बसेर पनि आम्दानीको बाटो बनाउन सकिन्छ भन्ने उदाहरण उहाँले प्रस्तुत गरिरहनुभएको छ।
कृषि क्षेत्रमा युवाको आकर्षण बढाउन यस्ता उदाहरण महत्वपूर्ण हुन्छन्। गाउँमा बसेर कृषि गर्नुलाई बाध्यताको पेशा मात्र ठान्ने सोच परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। आधुनिक सोच, व्यावसायिक योजना र बजारसँगको सम्बन्ध जोड्न सके कृषि आत्मनिर्भरता र रोजगारीको बलियो आधार बन्न सक्छ।
दिलिपका लागि सफलता पनि सायद अरूको जस्तो छैन।
कसैका लागि विदेशमा कमाएको पैसा सफलता हुन सक्छ। कसैका लागि ठूलो जागिर, घर वा व्यवसाय। तर दिलिपका लागि आफ्नै खेतमा उत्पादन गर्नु, आफ्नै मेहनतको मूल्य पाउनु र आफ्नै गाउँमा बसेर परिवारको भविष्य निर्माण गर्नु नै सफलताको बाटो हो।
बिहानको अँध्यारोमा अटोरिक्सामा तरकारी बोकेर नेपालगन्जतर्फ गुडिरहेका दिलिपलाई बाटोमा देख्नेहरूले सायद एउटा किसानका रूपमा मात्र देख्छन्।
तर त्यो अटोरिक्सामा तरकारी मात्र हुँदैन।
त्यहाँ हुन्छ—वर्षौँको मेहनत, परिवारप्रतिको जिम्मेवारी, आत्मनिर्भर बन्ने चाहना, बजार बुझ्ने संघर्ष र आफ्नै माटोप्रतिको गहिरो विश्वास।
पाँच बिगाहा जमिनमा अहिले तरकारी फलिरहेको छ। तर त्यो खेतमा तरकारीसँगै एउटा सोच पनि विस्तारै उम्रिरहेको छ—भविष्य खोज्न सधैं टाढा जानुपर्दैन।
अवसर सधैं विदेशमा मात्र हुँदैन।
कहिलेकाहीँ आफूले टेकिरहेको माटोमै अवसर लुकेको हुन्छ। त्यसलाई देख्ने आँखा चाहिन्छ, विश्वास गर्ने मन चाहिन्छ र निरन्तर मेहनत गर्ने हात चाहिन्छ।
दिलिपले त्यही हातले माटो खनिरहनुभएको छ।
बिहानको अँध्यारो चिर्दै उहाँको अटोरिक्सा बजारतर्फ गुडिरहन्छ। खेतमा फेरि अर्को दिनको काम सुरु हुन्छ। बीउ रोपिन्छ, बिरुवा हुर्काइन्छ, उत्पादन बजार पुग्छ।
यात्रा अझै जारी छ।
किनकि दिलिपको पाँच बिगाहा खेतमा अहिले तरकारी मात्र फलिरहेको छैन—आफ्नै माटोमा सम्भव रहेको एउटा सफल भविष्य पनि विस्तारै फलिरहेको छ।
